Zadanie 21

Materiał 1. Opis sytuacji W dniu 15 października 2021 r. został otwarty testament Henryka Lisa, ostatnio zamieszkałego w Kielcach, przy ul. Dalekiej 123 (kod pocztowy 25-319), który od 5 lat był wdowcem. Jego córka, Lidia Szpak, zamieszkała w Gliwicach przy ul. Jasnej 109 (kod pocztowy 44-100) z powodzeniem prowadząca od 10 lat działalność gospodarczą, jak również inna trójka rodzeństwa (dwaj starsi bracia i starsza siostra Lidii) nie zostali uwzględnieni w testamencie, w którym także nie było informacji o ich wydziedziczeniu. Jedynym spadkobiercą został najmłodszy z rodzeństwa: Zdzisław Lis, zamieszkały w Białymstoku przy ul. Kwiatowej 227 (kod pocztowy 15-950). Wartość spadku wyniosła 750 000 (słownie: siedemset pięćdziesiąt tysięcy) złotych. Lidia Szpak postanowiła wnieść sprawę do sądu w celu uzyskania odpowiedniego udziału spadkowego.

Materiał 2. Przepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej

– z zakresu prawa materialnego Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). § 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu […] przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Art. 1008. Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie) […].

– z zakresu prawa procesowego Art. 16. Sądy rejonowe rozpatrują wszystkie sprawy z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych. Art. 17. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy: […] 4) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych […]. Art. 39. Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy […]. Dz.U. 1964, nr 16, poz. 93, z późn. zm.; Dz.U. 1964, nr 43, poz. 296, z późn. zm. (stan prawny na 17 kwietnia 2024 r.).

Materiał 3. Właściwość terytorialna sądów powszechnych dla adresów podanych powyżej Białystok: Sąd Okręgowy w Białymstoku [ul. M. Skłodowskiej-Curie 1, 15-950 Białystok] i Sąd Rejonowy w Białymstoku [ul. A. Mickiewicza 103, 15-950 Białystok]. Gliwice: Sąd Okręgowy w Gliwicach [ul. T. Kościuszki 15, 44-100 Gliwice] i Sąd Rejonowy w Gliwicach [ul. Powstańców Warszawy 23, 44-100 Gliwice]. Kielce: Sąd Okręgowy w Kielcach [ul. Seminaryjska 12a, 25-372 Kielce] i Sąd Rejonowy w Kielcach [ul. Warszawska 44, 25-312 Kielce].