Egzamin maturalny z WOS (22) – maj 2026
Zadanie 5
(0–4) pkt- Sesja:
- Maj
- Rok:
- 2026
- Kod:
- MWHP-R0-100-2605
- Strony:
- 8, 9
Fragmenty artykułu naukowego
Fragment 1. [M]yśl […] [g]łosi […], że państwo stanowi zbiór niezależnych jednostek, które współpracują […] jedynie w celu osiągnięcia własnego, indywidualnego, samodzielnie określonego dobra. […] [U]znaje, iż wobec konkurujących ze sobą różnych dóbr będących przedmiotem pragnień jednostek, polityka może być jedynie sztuką umożliwiającą pokojowe współistnienie ludzi. […] [D]ziałalność polityczna […] służy zapewnieniu warunków realizacji niezależnych od państwa celów jednostek. W [takim] państwie sprawiedliwość oznacza równe potraktowanie wszystkich jednostkowych dążeń i preferencji, sprowadza się do ustalonych publicznie procedur podejmowania decyzji.
Fragment 2. Myśl tomistyczna […] głosi społeczną naturę człowieka, uczy, że tylko wspólnymi „siłami” ludzie mogą uzyskać swoje człowieczeństwo, a więc stać się istotami rozumnymi i moralnymi, że w swoim rozwoju są oni nawzajem od siebie zależni. […] Owo dobro wspólne to konkretne wartości zapewniające każdemu członkowi wspólnoty dobre ludzkie życie, zatem z dobrem wspólnym nieodłącznie idzie w parze wewnętrzne […] dobro jednostek. W myśli tomistycznej dobro wspólne jest wartością przedspołeczną, wpisaną w cel każdej istoty ludzkiej, jako tej, która dąży do pełni swego rozwoju, i tak pojmowane, stanowi zasadę bytu; z drugiej zaś strony, jest celem możliwym do osiągnięcia jedynie w społecznym współdziałaniu i w tym ujęciu, stanowi ono zasadę działania. […] Tomiści wskazują, że do osiągnięcia tego celu niezbędne są instrumenty polityczne, przede wszystkim prawo jako uszczegółowiona norma wykonawcza zasady wspólnego dobra ogłoszona i egzekwowana przez społeczny autorytet. W myśli tomistycznej państwo jest wyrazem łączących jednostki zależności moralnych, jest wspólnotą celu, a jako konieczne do uformowania ludzkiej natury, jest ono „konieczne z natury”.
J. Turek, Dobro wspólne w myśli politycznej […], „Annales. Etyka w życiu gospodarczym”, 8,1 (2005), s. 131.
Zadanie 5.1.
(0–1)Podaj nazwę ideologii, którą scharakteryzowano we fragmencie 1. artykułu naukowego.
Zadanie 5.2.
(0–2)Porównaj relację między jednostką a państwem przedstawioną we fragmencie 1. artykułu naukowego z relacją przedstawioną we fragmencie 2. Na podstawie obu fragmentów podaj dwie różnice.
Zadanie 5.3.
(0–1)Na podstawie obu fragmentów artykułu naukowego sformułuj argument do tezy:
Dla jednostek korzystna jest realizacja idei dobra wspólnego.