Zadanie 20

Materiał 1. Opis sprawy – na podstawie uzasadnienia z pisma procesowego Żaklina Żarocka [zamieszkała przy ul. Ostrej 10 w Augustowie (16-300); PESEL 74050399966] jest wdową po zmarłym w lipcu 2022 r. Ambrożym Żarockim (PESEL 54050199995). Spadkodawca w styczniu 2020 r. przeprowadził się do swojej byłej żony Budzisławy Żarockiej (PESEL 52072299981) – do domu przy ul. Michała Kajki 777 w Olsztynie (10-546), gdzie mieszkał aż do śmierci. Z kolei w grudniu 2020 r. sporządził w Olsztynie testament, w którym jedynym spadkobiercą uczynił swoją córkę Pamelę Palicką [zamieszkałą przy ul. Zgody 50 w Łomży (18-400); PESEL: 73111199987]. Wartość majątku pozostawionego przez Ambrożego Żarockiego została oszacowana na 360 tys. złotych. W przypadku dziedziczenia ustawowego jedynymi osobami powołanymi do spadku byłyby właśnie Żaklina i Pamela. Żaklina kilkukrotnie proponowała Pameli porozumienie w sprawie podziału majątku zmarłego męża (także podczas spotkań w Łomży, w której Żaklina przebywała w związku z wyjazdami służbowymi z pracy) i podkreśliła, że nie uwzględnił on jej w testamencie, ale jednocześnie nie zawarł tam formuły o jej wydziedziczeniu. Żaklina wskazywała także, że Ambroży nie podarował jej wcześniej żadnego majątku. Pamela nie kwestionowała powyższych słów, ponieważ wiedziała, że przedstawiony jest w nich stan faktyczny, ale wyartykułowała, że – skoro jej ojciec przed śmiercią ponownie mieszkał z jej matką Budzisławą – może ona podzielić się spadkiem z pierwszą żoną ojca, a drugiej żonie nie należy się nic. W tej sytuacji Żarocka postanowiła w styczniu 2024 r. wnieść sprawę do sądu w celu uzyskania zachowku, przy tym ubiegała się o maksymalną sumę przewidzianą prawem.

Materiał 2. Przepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej

– z zakresu prawa materialnego Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

– z zakresu prawa procesowego Art. 16. § 1. Sądy rejonowe rozpoznają wszystkie sprawy z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych. Art. 17. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy: […] 4) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych […]. Art. 27. § 1. Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Art. 39. Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku […] wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy […]. Dz.U. 1964, nr 16, poz. 93, z późn. zm.; Dz.U. 1964, nr 43, poz. 296, z późn. zm. (stan prawny na 4 lutego 2025 r.).

Materiał 3. Właściwość terytorialna sądów powszechnych dla adresów podanych powyżej

– Augustów, ul. Ostra: Sąd Rejonowy w Augustowie [ul. Młyńska 59, 16-300 Augustów] i Sąd Okręgowy w Suwałkach [ul. Waryńskiego 45, 16-400 Suwałki];

– Łomża, ul. Zgody: Sąd Rejonowy w Łomży [ul. Polowa 1, 18-400 Łomża] i Sąd Okręgowy w Łomży [ul. Dworna 16, 18-400 Łomża];

– Olsztyn, ul. Michała Kajki: Sąd Rejonowy w Olsztynie [ul. Dąbrowszczaków 44, 10-543 Olsztyn] i Sąd Okręgowy w Olsztynie [ul. Dąbrowszczaków 44a, 10-543 Olsztyn].