Egzamin maturalny z WOS – czerwiec 2024
Zadanie 5
(0–2) pkt- Sesja:
- dodatkowa
- Rok:
- 2024
- Kod:
- MWOP-R0-100-2406
- Strona:
- 8
Do weryfikacji – W kluczu do zadania 5.2 w kolumnie wymagań szczegółowych wskazano rodzaje norm społecznych, chociaż zadanie dotyczy działań wydawnictwa i praw autorskich; zachowano oryginalną treść.
O prawach autorskich do książki
Alice Urbach urodziła się w 1886 roku w mieszczańskiej rodzinie żydowskiej. […] W 1935 roku monachijskie wydawnictwo rozpoczęło sprzedaż jej 500-stronicowego dzieła pod tytułem: „Tak gotuje się w Wiedniu. Książka o gotowaniu i prowadzeniu kuchni domowej” […]. Pozycja była rozchwytywana. Wielokrotnie ją dodrukowywano. […]
Wnuczką Alice jest Karina Urbach, niemiecka historyk, która wykłada w USA i Wielkiej Brytanii. Szukając materiałów do książki o międzywojennym Wiedniu, natknęła się na informacje o babci. Zaczęła poszukiwania w archiwach Wiednia, Londynu i Waszyngtonu. Dowiedziała się m.in. o jej trzech siostrach. Jedna została zamordowana w łódzkim getcie, a dwie [–] w Treblince. Dotarła też do listu, w którym Alice pisała o szoku, jakiego doznała latem 1949 roku, gdy odwiedziła Wiedeń. Nie było już synagogi, a w witrynie księgarni zobaczyła swoją książkę kucharską, tyle że pod innym nazwiskiem [Rudolpha Rösha, wcześniej działacza nazistowskiej organizacji rolniczej]. […] Dowiedziała się, że babcia pisała w 1974 roku do wydawnictwa w tej sprawie. Odpowiedziało jej [ono] jedynie, że w czasie działań wojennych spłonęły archiwa i nie ma dowodu, kto jest autorem. […]
Na początku października [2020 r.] w niemieckich księgarniach ukazała się „Książka Alice. Jak naziści ukradli książkę kucharską mojej babci”. […] Po 80 latach […] [wydawnictwo] zareagowało: „oceniamy działania ówczesnego zarządu wydawnictwa za moralnie niedopuszczalne”, a 15 października [2020 r.] przekazało ono prawa do książki jedynym spadkobiercom Alice […].
Naziści ukradli jej książkę, „Tygodnik ANGORA” 2020, nr 46, s. 81.
Zadanie 5.1.
(0–1)Na podstawie tekstu sformułuj argument uzasadniający, że antysemityzm może prowadzić do eksterminacji.
Zadanie 5.2.
(0–1)Na podstawie tekstu sformułuj dwa argumenty uzasadniające, że ocena wyrażona w podkreślonym fragmencie tekstu jest zasadna również wobec działań wydawnictwa w okresie ponazistowskim.