Zadanie 20

Niekiedy wykluczenie społeczne utożsamia się z ubóstwem lub traktuje ubóstwo jako główny powód wykluczenia. Obecnie jednak dominujące podejście jest bardziej wielowymiarowe i wielokierunkowe. [S]amo ubóstwo może być nie tyle przyczyną, [ile] skutkiem wykluczenia

[…]. Jedni szukają […] przyczyn [wykluczenia] w stałych i uniwersalnych czynnikach, takich jak deprywacja materialna (niskie dochody), brak odpowiedniego wykształcenia czy niepełnosprawność, inni podkreślają rolę zmiennych czynników kulturowych, takich jak erozja więzi rodzinnych i sąsiedzkich, gwałtowny rozwój technologii, […] spadek kapitału społecznego (wzajemnego zaufania i współpracy), zła polityka społeczna i gospodarcza państwa. […] Związki między poszczególnymi kryteriami wykluczenia […] są stosunkowo słabe. Trudno zatem mówić o jednym spójnym syndromie wykluczenia, [a kumulacja wielowymiarowego ubóstwa i wykluczenia społecznego mierzonego izolacją społeczną dotykała około 1% społeczeństwa (według badań GUS z 2015 r.)]. [Wyróżnia się] 10 dość oczywistych barier w uczestniczeniu w pełni w głównym nurcie życia społecznego:

[– podeszły wiek, niepełnosprawność, samotność (składające się na wykluczenie fizyczne);

– mieszkanie na wsi, niskie wykształcenie (składające się na wykluczenie strukturalne);

– konflikty z prawem, poczucie dyskryminacji, uzależnienie od alkoholu lub narkotyków (składające się na wykluczenie normatywne);

– ubóstwo i bezrobocie (składające się na wykluczenie materialne)].

Organizatorem jednostek reintegracji społeczno-zawodowej, podobnie jak w latach wcześniejszych, były najczęściej podmioty sektora non-profit, tj. stowarzyszenia, fundacje oraz społeczne podmioty wyznaniowe – utworzyły one ponad 2/3 (67,2%) ogólnej liczby CIS

[centrów integracji społecznej], KIS [klubów integracji społecznej], ZAZ [zakładów aktywności zawodowej] oraz WTZ [warsztatów terapii zajęciowej].

[N]ależy zauważyć, że organizacje społeczne [mają] dominującą pozycję zwłaszcza w nowych typach usług [społecznych z zakresu zadań publicznych] rozwijanych po 1989 roku, takich jak: dzienne placówki opieki i wychowania, centra integracji społecznej, zakłady aktywności zawodowej, hospicja, ośrodki wsparcia dla osób bezdomnych. […] Warto też podkreślić nierówności przestrzenne w dostępie do usług integracji i aktywizacji społeczno-zawodowej świadczonych przez organizacje trzeciego sektora: 86% centrów integracji społecznej i 78% zakładów aktywności zawodowej prowadziło działalność w miastach. […] Natomiast wartość dodana programów świadczonych przez zakłady aktywności zawodowej i centra integracji społecznej to prowadzenie usług specjalistycznych w formie pomocy terapeutycznej, leczenia i rehabilitacji, usług opiekuńczych i pielęgnacyjnych oraz pomocy żywieniowej.